Sirkadiyen ritim halk dilinde vücudun biyolojik saati olarak bilinmektedir.

Dünyanın kendi ekseni etrafında yaklaşık 24 saat süren dönüşünün canlılar üzerinde oluşturduğu biyokimyasal, fizyolojik ve davranışsal ritimlerin tekrar edilmesi de sirkadiyen ritim olarak tanımlanmaktadır.

Sirkadiyen ritim veya biyolojik saat denen bu hayati işlev,  uyku-uyanıklık, vücut ısısı, yeme-içme alışkanlıkları, metabolizma ve hormonal salınım döngülerini kontrol etmektedir. Vücudumuzdaki her organın da kendine özgü 24 saatlik süreçte bir sirkadiyen ritmi vardır.

Sirkadiyen ritim ışık, melatonin salınımı, sıcaklık değişimi, jet-lag (farklı zaman bölgelerindeki seyahat) ve vardiya değişim durumlarından etkilenmektedir.

Peki sirkadiyen ritim bozulması neleri etkiler?

Bu şekilde uyku-uyanıklık döngülerinin bozulması Tip II Diyabet, metabolik sendrom, kalp hastalıkları, depresyon, Alzheimer Hastalığı ve bağışıklık sisteminin hastalıklarına davetiye çıkarmaktadır.

Kronik uykusuzluk, gece uyanık kalma, sabahlama, gün içi uyuma; hepsi biyolojik saatiniz ile çatışan faktörler.

Uykusuzluk; öğrenme kapasitesinin azalması, dikkat eksikliği, konsantrasyon bozukluğu ve hafıza problemlerine yol açar. Gecenin başında salgılanan melatoninden mahrum kalan kişilerde depresyon, anksiyete, migren, fibromiyalji, kronik yorgunluk sendromu ortaya çıkmaktadır. Çok uzun vadede ise hafıza problemleri artarak Alzheimer Hastalığı ortaya çıkabilmektedir.

Sirkadiyen ritmin düzensizliği metabolik sendrom, obezite, Tip 2 diyabet kardiyovasküler hastalıklar, vücut ağırlığı ve lipit düzeyleri ile de ilişkilidir. Çünkü sirkadiyen ritim düzensizliği beslenmeyi de etkilemektedir. Beslenme, sirkadiyen bir olaydır ve periferik saatler için önemli bir uyarıcıdır.

SİRKADİYEN RİTİM YEMEK SAATLERİNİ DE ETKİLİYOR

Sabah saatlerinde kortizon hormonunun salgılanması ile birlikte kişi uyanır ve metabolizma çalışmaya başlar. Adrenalin ve tiroid hormonları da sabah saatlerinde yükselir bu nedenle vücudun bol enerjiye ihtiyaç duyduğu sabah saatlerinde güne iyi bir kahvaltıyla başlamak gerekir.

Öğlen saatlerinde sindirim için daha uzun süreye ihtiyaç vardır. Bu nedenle hazımsızlığa neden olmayacak ve daha uzun süre tok tutan protein içeren besinler öğle yemeklerinde tercih edilmelidir.

İkindi saatinde kan şekerinde hafif düşüşler yaşanır. Enerji toplamak ve kan şekeri düşüklüğünü önlemek amacıyla hafif bir ara öğün yapılmalıdır.

Saat 17:00-18:00 saatleri arası serotonin salgısı artar bu nedenle mutluluk saati olarak bilinir. Vücut ısısının fazla olduğu bu saatler spor yapmak için ideal bir saattir.

Akşam saatlerinde metabolizma yavaşlamaya başlar. Saat 19:00’ı geçmeden akşam yemeği yenilmeli ve akşam yemeğinde çorba, sebze yemeği, salata, balık gibi hafif yemekler tercih edilmelidir.

Saat 21:00 dan sonra vücut dinlenmeye ve uykuya hazırlanır.  Stres hormonlarının salgılanması ile birlikte sindirim sistemi yavaşlar, tansiyon ve nabız değerleri azalarak vücut kendini uykuya hazırlar. Karanlık, serin, sessiz ve sakin bir ortamda melatonin salgılanmaya başlar ve vücut uyku için hazırdır. Melatonin hormonunun temel görevi vücudun sirkadiyen ritmini düzenlemektir.

Kişiden kişiye değişiklik göstermekle birlikte saat 23:00 ile 05:00 saatleri arasında melatonin salgılanmaktadır. Melatonin salgısını sağlamak ve sirkadiyen ritmi düzenlemek amacıyla bu saatlerde uyuyor olmak gerekmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Diren Kaptan
Takip edin

Diren Kaptan

Beslenme ve Diyet Uzmanı - Dorest Güzellik ve Obezite Merkezi
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden 2017 yılında şeref öğrencisi ünvanıyla mezun olmuştur. Eğitim hayatı süresince Ankara’daki çeşitli hastanelerde stajyer diyetisyen ünvanıyla görev yapmıştır. Okuduğu süreç boyunca İşaret Dili ve İlk Yardım Eğitimi, Beden Dili Eğitim Programı, Profesyonel İletişim Eğitim Programı, Zihin Haritaları Eğitim Programı, Diksiyon Hitabet Eğitim Programı Başarı Sertifasını almıştır.
Ekim 2017 yılından itibaren Dorest Güzellik ve Obezite Merkezi’nde diyetisyen ünvanı ile görev yapmaktadır. Katıldığı Gaps eğitimi programı ile Gaps Practitioner Sertifikasını almıştır.
Sağlıklı bir yaşam sürmenin sırrının dengeli ve düzenli beslenmeden geçtiğini bilmekte ve bu ilkeyle yaşamaktadır. Sağlık, beslenme ve diyet üzerine bilimsel yayın ve kitapları yakından takip etmekte ve bu bilgiler doğrultusunda kendini geliştirerek sizleri aydınlatmaktadır.
Diren Kaptan
Takip edin

Diren Kaptan Son Yazıları (Tümünü Gör)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Whatsapp